Zó wil Amsterdam na moord Lisa veiliger worden voor vrouwen, maar is het genoeg?

In dit artikel:

Negen maanden na de moord op de 17‑jarige Lisa aan de Holterbergweg zette Amsterdam extra middelen en plannen in om de veiligheid van vrouwen te verbeteren. Direct na de moord maakte de gemeente eerst 6 miljoen euro vrij; in het onlangs gepubliceerde coalitieakkoord is daar nog eens 10 miljoen euro voor de komende vier jaar bijgekomen. De voorstellen variëren van betere verlichting en aangepaste fietsroutes tot speciale boa’s, draagbare alarmen, vechtsport- en weerbaarheidstrainingen, een mogelijk buddy-systeem en trajecten voor plegers om herhaling te voorkomen.

De gemeente beschouwt het pakket als een “brede benadering” en heeft enkele concrete stappen al genoemd, zoals de openstelling van een centrum voor seksueel geweld en een politieel platform. Toch blijkt uit onderzoek van AT5 dat veel van de aangekondigde maatregelen nog niet of nauwelijks zijn uitgevoerd. Slachtofferadvocaat Richard Korver noemt de plannen “pleistertjes” en bekritiseert dat ze vooral inspelen op gedrag van mogelijke slachtoffers in plaats van structurele oorzaken aan te pakken.

Het onveiligheidsgevoel onder vrouwen in Amsterdam is groot: volgens onderzoek voelt acht op de tien vrouwen zich weleens onveilig op de fiets en vermijden zeven op de tien bepaalde plekken. Dit beeld wordt bevestigd door getuigenissen van uitgaansavonden op bijvoorbeeld het Rembrandtplein en door persoonlijke ervaringen, zoals die van Nora (naam bij redactie bekend) die kort na haar verhuizing in het Wallengebied werd aangevallen door meerdere mannen.

Onderzoekers en deskundigen zien zowel kansen als beperkingen in het gemeentelijke pakket. Criminoloog Renée Römkens waardeert enkele concrete stappen, maar waarschuwt dat geen enkele maatregel geweld volledig zal voorkomen. Zij mist bovendien een steviger onderbouwing en vindt dat Amsterdam het Verdrag van Istanbul — een uitgebreide internationale conventie met concrete verplichtingen tegen geweld tegen vrouwen — had kunnen benutten om een ambitieuzer, systematischer beleid te voeren en een voorbeeldfunctie naar het Rijk op zich te nemen.

De discussie spitst zich ook toe op maatregelen zoals vechtsport- en weerbaarheidstrainingen. Voorstanders, zoals instructrice Maria‑Luisa, benadrukken dat zelfverdediging draait om techniek en slim gebruik van kwetsbare plekken, niet om brute kracht. Critici, onder wie Korver, vrezen dat zulke maatregelen het signaal afgeven dat de verantwoordelijkheid bij vrouwen ligt om zichzelf te beschermen in plaats van bij daderbestrijding en cultuurverandering.

Uiteindelijk concluderen betrokkenen dat de organisatie en financiering van maatregelen slechts één kant van de oplossing zijn. Structurele verandering vraagt om bredere beleidskeuzen, juridisch-didactische kaders en een maatschappelijke omslag waarbij omstanders ingrijpen en de stad duidelijk laat merken dat grensoverschrijdend gedrag onacceptabel is.