Youp van 't Hek draagt zijn archief over aan het Allard Pierson - behalve zijn rood-witte handdoek: 'Die is te belangrijk, die hoort bij mij'
In dit artikel:
Het archief van cabaretier Youp van ’t Hek — ruim vijftig jaar aan materiaal — is deze week ondergebracht in het depot van het Allard Pierson in Amsterdam-Zuidoost. De officiële overdracht vond afgelopen woensdag plaats; de dozen worden bewaard in het bunkerachtige complex bij metrostation Holendrecht, waar sinds de sluiting van het Nederlands Theater Instituut in 2012 veel podiumgeschiedenis is samengebracht.
Na selectie door collectiespecialist Lisa Lucassen en met medewerking van biograaf Frank Verhallen kreeg Van ’t Heks papiercollectie groen licht als waardevolle aanvulling op de cabaretcollectie. Zodra dubbele exemplaren en niet-relevante stukken zijn weggehaald, zal het materiaal ongeveer vijf meter kastruimte vullen — “vijf meter lol van de roem”, aldus Verhallen. Het archive bevat een breed scala aan bronnen: uiteenlopende tekstversies van voorstellingen (van eerste try-outs tot premièreteksten), nauwkeurig bijgehouden speellijsten, foto’s, programmaboekjes, correspondentie met theaters en impresariaten, honderden krantenknipsels, alle columns, administratieve stukken zoals rekeningen en douaneformulieren voor tours in Azië en Zuid-Amerika, en zelfs kleine curiosa zoals een menukaart die herinneringen aan een voorstelling oproept.
Niet alles uit Van ’t Heks carrière ging mee: veel door fans geschonken objecten zijn niet bewaard; wel opgenomen is de zelfportretpop uit zijn voorstelling Youp speelt Youp (2002). De karakteristieke rood-wit gestreepte handdoek die hij decennialang bij het slotapplaus droeg, bewaart hij liever thuis — de handdoek speelde mee in duizenden shows en is voor hem te belangrijk om in het depot te laten. Een eerdere handdoek raakte ooit gestolen tijdens een voorstelling.
Het archief bevat ook vroege en intieme stukken uit zijn beginjaren: een pakket uit 1973 van pianist Fred Breitenstein met programmaboekje en toegangskaarten, en herinneringen aan de betrokkenheid van familie in die tijd. Tijdens de rondleiding kwam ook een link met een ander cabareticoon naar voren: Van ’t Hek bewaarde materiaal rond zijn 1996-interview met Toon Hermans, een gesprek dat hem sterk inspireerde door Hermans’ precisie en gevoel voor timing.
Hoewel Van ’t Hek het spelen op het podium heeft beëindigd, blijft hij actief als columnist voor onder meer de Vara-gids en het NRC. Voor de volledigheid biedt hij aan de archivaris voortaan e-mails met zijn columns te cc’en, zodat die direct bij het archief gevoegd kunnen worden. Recent verscheen ook het boekje Vertrokken vrienden, met korte herinneringen aan mensen die hem in zijn vroege carrière hielpen; dat materiaal is meteen onderdeel van het depot geworden.
Voor onderzoekers van Nederlandse theater- en cabaretgeschiedenis biedt het Youp-archief een rijk, gedetailleerd inzicht in het creatieve proces en het loopbaanverloop van een van de bekendste Nederlandse cabaretiers. In het Allard Pierson staat het nu naast collecties van andere grootheden als Drs. P, Wim Sonneveld en Wim Kan.