Wat doe je als organisator oorlogsherdenking met huidige wereldproblematiek? "Kan waardevol zijn"

In dit artikel:

In Amsterdam spelen jaarlijks vele herdenkingen rond 4 en 5 mei; tegelijk groeit de discussie over wie precies wordt herdacht en of actuele conflicten daar een plek horen te krijgen. Jaïr Stranders, artistiek directeur en mede-oprichter van Theater Na de Dam, vertelt dat het festival sinds 2010 theatervoorstellingen over de oorlog organiseert (dit jaar 153, waaronder 'Zo'n prachtige dag en ik moet gaan' op 5 mei in Theater Bellevue). Veel voorstellingen zijn door jongeren gemaakt; die willen soms hun vragen over het heden — bijvoorbeeld over Gaza — verwerken, wat zowel eigenaarschap als weerstand kan oproepen wanneer publiek zich gekwetst voelt.

Nienke Majoor van het Nationaal Comité 4 en 5 mei, al ruim twintig jaar hoofd 'Herdenken en Vieren' en coördinator van de Nationale Herdenking op de Dam, ziet ook toenemende aandacht voor slachtoffers van huidige oorlogen. Haar inval is dat de twee minuten stilte persoonlijk zijn: iedereen mag denken aan wie hij of zij wil — de organisatie voert geen 'herdenkingspolitie'.

Stranders wijst op praktische en morele spanning: het overbrengen van oorlogsverhalen aan nieuwe generaties vraagt vernieuwing, maar keuzes — zoals de uitnodiging van activist Jerry Afriyie als spreker bij de Februaristaking — kunnen tot commotie leiden. Achteraf had hij die keuze duidelijker moeten toelichten. Met het verdwijnen van ooggetuigen wordt creativiteit essentieel om de nagedachtenis levend te houden.