Wandelen door de Indische Buurt
In dit artikel:
De Indische Buurt in Amsterdam heeft de afgelopen twintig jaar een opmerkelijke transformatie ondergaan, van een achterstandsgebied met ernstige sociale en fysieke problemen naar een levendige, gewilde stadswijk. Begin jaren 2000 stonden slechte woningen, overlast door drugshandel en witwaspraktijken centraal en vermeed men de buurt liever. Vanaf 2002 bundelden het stadsdeel en woningcorporaties Ymere, Eigen Haard en Rochdale hun krachten voor grootschalige renovatie- en nieuwbouwprojecten, met als doel de buurt te laten aansluiten bij het gemiddelde Amsterdamse woonniveau.
Een belangrijk aspect van de vernieuwing was de verschuiving in woningvoorraad: het aandeel sociale huur daalde van 87 procent in 2007 naar circa 70 procent, waardoor een gemengd bewonersbestand ontstond. Ook werd geïnvesteerd in sociale initiatieven, waarbij bewoners actief werden betrokken via het project Samen Indische Buurt, dat onder meer leidde tot het jaarlijkse Indische Buurt Festival met muziek en lokale initiatieven.
Architectonisch en ruimtelijk gezien heeft de buurt meerdere herkenbare punten. De Javastraat, ooit gedomineerd door louche winkels en overlast, kreeg in 2008 een opknapbeurt en is nu een bruisende winkelstraat met wereldse sfeer, dankzij panden die corporaties van particuliere verhuurders opkochten en plannen als betaald parkeren en eenrichtingsverkeer. Rond het Javaplein verrezen nieuwbouwprojecten als het prijswinnende Borneohof (opgeleverd in 2011), met ruimere appartementen en commerciële voorzieningen. Tegelijk bleef historische architectuur behouden, zoals de Berlageblokken uit de jaren 1910, dankzij protesten en renovatie in plaats van sloop, wat de wijk haar karakteristieke uitstraling gaf.
Daarnaast zijn openbare ruimten zoals het Makassarplein, Timorplein en diverse zogenaamde postzegelparkjes opgeknapt, vaak in samenwerking met bewoners, wat de leefbaarheid en sociale cohesie versterkte. Het voormalige badhuis uit 1942 aan het Javaplein, ooit cruciaal voor de hygiëne in een wijk zonder binnenskamers badkamers, kreeg na sluiting in 1987 diverse nieuwe functies, waaronder horeca. Ook de Gerardus Majellakerk, gesloten als kerk in 1992, huisvest nu orkesten en blijft een sociaal trefpunt op het Ambonplein.
Kunst en inclusiviteit zijn zichtbaar terug te vinden, zoals het kleurrijke kunstwerk van Enzo Pérès-Labourdette onder de spoortunnel bij de Javastraat, dat sinds 2022 staat als statement tegen discriminatie en geweld tegen lhbtq+-personen.
De transformatie van de Indische Buurt laat zien hoe een combinatie van gerichte woningverbetering, sociale betrokkenheid, behoud van erfgoed en nieuwe openbare ruimte een voorheen stigmatiserende wijk kan opleveren tot een aantrekkelijke en diverse stadswijk, waar nu bewoners, studenten en bezoekers samenkomen. De buurt is een aansprekend voorbeeld van geslaagde stedelijke vernieuwing in Amsterdam-Oost.