Wandel mee over de geheime ringweg van Amsterdam
In dit artikel:
De oorspronkelijke geplande ringweg van Amsterdam loopt van het Frederik Hendrikplantsoen naar het Oosterpark en verandert onderweg meerdere keren van naam: Frederik Hendrikstraat, Bilderdijkstraat, Eerste Constantijn Huygensstraat, Van Baerlestraat, Roelof Hartstraat, Ceintuurbaan en Ruyschstraat. Deze ongeveer zes kilometer lange ceintuur, ook wel de Tweede Fietsring (tegenover de Binnenring met Marnixstraat, Weteringschans en Sarphatistraat), verbindt de grote 19e‑eeuwse uitbreidingswijken en is goed te volgen te voet of per fiets.
De ring is ontstaan tijdens de snelle bevolkings- en economische groei van Amsterdam na 1870. Het uitbreidingsplan van directeur Publieke Werken J. Kalff uit 1875 — een goedkoper alternatief voor het eerder onbetaalbare plan van Van Niftrik — maakte binnen circa 25 jaar de bouw van deze wijken mogelijk. De route doorkruist onder meer de Staatsliedenbuurt, Kinkerbuurt, Museumbuurt, de Pijp en de Oosterparkbuurt; alleen de Museum‑ en Vondelparkbuurt waren destijds welvarender.
Langs de route liggen belangrijke plekken en karakteristieke kruisingen: de ruime Frederik Hendrikstraat (bestaan sinds 1886), de Bilderdijkstraat en de drukke knooppunten bij Kinkerstraat en Van Woustraat. Via de Eerste Constantijn Huygensstraat voert de weg naar de Vondelbrug, die pas in 1947 werd voltooid en de oude verbinding met het Vondelpark afmaakte. Langs het Museumplein passeert de ceintuur het Stedelijk Museum en het Concertgebouw; bij het ‘Ezelsoor’ is een opvallende verhoging te zien.
In het gebied rond Van Baerlestraat en Roelof Hartstraat staan het Nieuwe Huis (1928) en het rustige Harmoniehof; verder langs de Ceintuurbaan ligt Sarphatipark en gaat de route richting Amstel. De sierlijke Nieuwe Amstelbrug (1903), een ontwerp van Berlage, verbindt de Ceintuurbaan met de Ruyschstraat. De St. Willibrorduskerk van Pierre Cuypers werd in 1899 opgeleverd maar vanwege leegloop van kerken in de 20e eeuw in 1971 gesloopt; op die plek staat nu een verzorgingshuis.
In de jaren 1960–1970 dreigde grootschalige sloop van delen van de Pijp en Kinkerbuurt, maar heftige protesten van bewoners keerden die plannen; de wijken werden gerenoveerd in plaats van afgebroken. De route eindigt bij het ’s Gravesandeplein en het Oosterpark; daar staat ook het monument voor de SLM‑ramp op Zanderij (1989). Veel historische foto’s van deze ceintuur zijn gedocumenteerd door het Stadsarchief Amsterdam.