Vliegen op oud frituurvet - Amsterdams SkyNRG kan eindelijk fabriek voor biokerosine bouwen
In dit artikel:
SkyNRG, de Amsterdamse handelaar in duurzame vliegtuigbrandstof (SAF), werkt al ruim tien jaar aan zijn eigen productiecapaciteit en bouwt sinds kort een fabriek in Delfzijl die vanaf 2028 jaarlijks 100.000 ton kerosine uit afgewerkte vetten moet leveren. Oprichter Maarten van Dijk ziet die stap naar eigen raffinage als noodzakelijk voor energiezekerheid; critici interpreteren het lange traject juist als bewijs dat verduurzaming van de luchtvaart niet van de grond komt.
Het bedrijf opereert vanuit een kantoor op de Nieuwmarkt en is een van de grotere SAF-handelaars met meer dan vijftig luchtvaartmaatschappijen op de klantenlijst, waaronder aandeelhouder KLM. SAF kan volgens SkyNRG 80–90% minder CO2 uitstoten dan fossiele kerosine; de fabriek in Delfzijl is grotendeels bestemd voor KLM en levert ongeveer 2,5% van diens huidige brandstofbehoefte. KLM mixt op dit moment circa 4,6% SAF bij haar brandstof, maar de totale behoefte om internationale doelstellingen te halen is veel groter dan wat huidige en aangekondigde fabrieken samen kunnen produceren.
De weg naar eigen productie liep niet soepel. Van Dijk schetst hoe het plan in 2016 ontstond, in 2019 concreet werd en daarna jarenlang vertraagde door factoren als de PAS- en stikstofaffaires, corona, sterk stijgende bouwkosten en veranderende Europese regels voor bijmenging. SkyNRG onderschatte de complexiteit van het ontwikkelen van een plant en had aanvankelijk te weinig mensen en ervaring in huis; die aanpak leidde tot vertragingen én kritiek. Uiteindelijk haalden nieuwe investeerders het project over de streep: Macquarie investeerde 175 miljoen euro en APG 250 miljoen.
Grondstoffen vormen een tweede knelpunt. SkyNRG gebruikt vooral gebruikte oliën en reststromen uit de voedingsindustrie; andere bronnen, zoals houtsnippers, zijn of te schaars of niet combineerbaar met de grote aanvoerstromen. De groep vermijdt producten uit risicovolle ketens (bijvoorbeeld bepaalde palmolieafgeleiden) vanwege fraudegevaar, wat het aanbod verkleint en soms klanten kost. Omdat grondstof- en aanbodproblemen de sector beperken, ontwikkelt SkyNRG ook synthetische routes: een project in Zweden (Skykraft) dat waterkrachtstromen gebruikt voor waterstof en CO2 uit de papierindustrie inzet, en een samenwerking met Boeing in Washington die SAF maakt uit biogas van afvalstortplaatsen. Beide hebben een vergelijkbare capaciteit (ongeveer 100.000 ton) en mikken op rond 2030.
Internationaal is de productie van SAF nog klein: IATA registreerde vorig jaar 1,9 miljoen ton, ongeveer 0,6% van de behoefte. Grote spelers zoals Neste breiden uit, maar sommige oliemaatschappijen trokken zich terug uit Europese biokerosineprojecten omdat de politieke en marktomstandigheden onzeker blijven. SkyNRG’s eigen plannen voor synthetische kerosine in Amsterdam staan stil door een tekort aan groene waterstof.
Politieke wisselingen, vooral in de VS, beïnvloeden investeringszekerheid; SkyNRG past zijn narratief aan per context (van klimaat naar energiezekerheid). Van Dijk pleit voor meer overheidssteun in Europa, bijvoorbeeld het inzetten van opbrengsten uit het emissiehandelssysteem om bioraffinaderijen te stimuleren. Financieel blijven duurzame brandstoffen aanzienlijk duurder dan fossiel: biokerosine is nu ongeveer driemaal zo duur en synthetische kerosine circa twaalfmaal. Volgens Van Dijk zullen schaalvergroting en wetgeving na 2030 de kosten drukken, maar vliegen wordt hoe dan ook duurder — een ontwikkeling die volgens hem ook gewenst is om consumptie en beleid in lijn te brengen met klimaatdoelen. Zijn kernstandpunt: “Voor onze energiebehoefte zijn eigen brandstoffabrieken cruciaal.”