Vier plofkraken in twee weken tijd: 'Criminelen hebben een gaatje in de beveiliging gevonden'

In dit artikel:

In korte tijd zijn in de regio Amsterdam meerdere plofkraken bij geldautomaten gepleegd, waarmee de werkwijze van de daders lijkt te verschuiven. Binnen enkele weken werden automaten in Badhoevedorp, Landsmeer, Amsterdam-Zuid (Hoofddorpweg), Amsterdam-West (bij Fashion Hotel) en Laren getroffen; maandag op dinsdag waren er twee explosies in Badhoevedorp en Landsmeer. Landelijk telt de politie dit jaar inmiddels acht plofkraken, terwijl het aantal aanvallen na een piek in 2019 lange tijd vrijwel was weggevallen.

Criminologen en politie wijzen op een duidelijk verschil met eerdere jaren: de aanvallen richten zich nu vaker op stortautomaten — machines waar ondernemers contant geld in kluisjes storten — in plaats van op reguliere geldautomaten. “Explosies bij stortautomaten waren tot voor kort zeldzaam. Tot nu,” aldus criminoloog Jasper van der Kemp. Reguliere geldmachines zijn de afgelopen jaren sterker beveiligd (bijvoorbeeld met lijm die biljetten aan elkaar doet plakken), maar volgens de politie hebben criminelen een kwetsbaarheid in stortautomaten gevonden.

Tegelijkertijd is de tactiek aangepast: sinds een plofkraak in Bilthoven gebruiken de daders zwaardere explosieven, en ook methodes zoals het door de geldgleuf duwen van een explosief worden toegepast. Dat kan enorme materiële schade veroorzaken — een explosie op het Osdorpplein in januari blies bijvoorbeeld een gevel weg — en maakt forensisch onderzoek lastig. Of bij de recente incidenten daadwerkelijk geld is buitgemaakt, is vaak onduidelijk omdat te zware explosies het geld vernietigen en te lichte explosies geen toegang geven; politie communiceert zelden over de buit.

Dat meerdere aanslagen binnen korte tijd in dezelfde regio en op hetzelfde type automaat plaatsvonden, wijst volgens Van der Kemp op professioneel georganiseerde groepen in plaats van losse incidenten. Historisch gezien leidde dat al tot grotere netwerken (onder meer rond Utrecht), maar vooralsnog is er geen duidelijk beeld van één nieuwe criminele groepering. Aanhoudingen komen relatief zelden tot veroordelingen: bewijs is schaars door slechte nachtopnames en door explosies uitgeveegde sporen. Binnenkort werd wel gemeld dat na de kraak in Badhoevedorp twee verdachten zijn aangehouden.

Politie en Geldmaat — de beheerder van geld- en stortautomaten — werken nu aan het dichten van die beveiligingskloof. Projectleider Jos van der Stap meldt dat direct contact is gelegd om technische maatregelen te onderzoeken, met als doel stortautomaten net zo moeilijk te kraken te maken als reguliere geldautomaten.