Verdachte van doodschieten van twee Syrische tieners, had 'zorgmachtiging'
In dit artikel:
Op nieuwjaarsnacht in het Piet Wiedijkpark (Amsterdam Nieuw‑West) worden twee Syrische tieners (16 en 18) doodgeschoten; een derde vriend raakt ernstig gewond. Verdachte is de 25‑jarige Efe Y. Volgens justitie pleegde hij het ernstigste misdrijf in Amsterdam tot nu toe in 2026. Tot verrassing van veel betrokkenen bleek Efe Y. reeds op 12 december 2024 door een rechter een zorgmachtiging te hebben gekregen (eerste termijn van een half jaar), die op 19 mei door een andere rechter met twaalf maanden werd verlengd — dus in theorie lopend tot mei 2026. Hoe hij desondanks vrij rondliep en een geladen vuurwapen kon gebruiken, is onderwerp van het onderzoek.
Een zorgmachtiging is een rechterlijke maatregel die kan worden opgelegd als iemand met een ernstige psychische stoornis een gevaar vormt voor zichzelf of zijn omgeving. De procedure start meestal op verzoek van familie of hulpverleners bij het Openbaar Ministerie; de officier van justitie verzamelt medische informatie en betrekt een psychiater voordat de rechter beslist. Een eerste machtiging geldt tot zes maanden en kan daarna jaarlijks worden verlengd. In de beschikking staat welke vormen van zorg verplicht zijn — opname, dwangmedicatie of ambulante begeleiding.
In de praktijk betekent een zorgmachtiging niet per se gedwongen opname. Patiënten kunnen ook ambulant behandeld worden en in hun eigen woonomgeving blijven, waarbij een team periodiek komt controleren. Die controlemomenten zijn vaak beperkt (bijvoorbeeld wekelijks of tweewekelijks) en onopvallend non‑compliance — zoals het niet innemen van medicijnen — kan geruime tijd onopgemerkt blijven. Als hulpverleners een patiënt niet kunnen vinden, ondernemen zij meerdere zoekpogingen, maar er wordt normaal gesproken niet met prioriteit politiecapaciteit op die zoekacties gezet. Soms wordt een machtiging voortgezet om formele interventiebevoegdheid te behouden, ook als iemand tijdelijk 'onder de radar' is of later als minder gevaarlijk wordt beoordeeld.
Bij Efe Y. speelde een langdurige zorgrelatie met de geestelijke gezondheidszorg in Amsterdam. Volgens ingewijden heeft hij onder meer schizofrenie en psychoses en een zeer laag IQ. Hij weigerde zorg en gebruikte cannabis, wat zijn klachten kan verergeren. Pogingen hem in een kliniek onder te brengen zouden stukgelopen zijn, mogelijk omdat hij aanvankelijk onvindbaar was; later zou zijn opname niet langer noodzakelijk zijn geacht. Of de moorden direct voortkomen uit zijn stoornis, of dat er sprake is van een conflict waarbij hij doelbewust op de tieners schoot, moet het strafrechtelijk onderzoek nog uitwijzen. Ook is onduidelijk hoe hij aan het vuurwapen kwam.
De eerste zitting in de zaak staat gepland voor woensdag. Verwacht wordt dat onderzocht wordt of Efe Y. wordt doorverwezen naar het Pieter Baan Centrum voor een forensisch psychiatrisch onderzoek naar zijn geestesvermogens, waarna pas duidelijker wordt hoe strafrechtelijke en medische aspecten elkaar in deze zaak verhouden.