Steeds meer internationale treinen: waarom de internationale treinmarkt zo in beweging is

In dit artikel:

Het internationale treinverkeer vanuit Amsterdam groeit snel. European Sleeper maakte gisteren bekend verbindingen naar Kopenhagen en Malmö te willen aanbieden. Eerder kwamen er nieuwe initiatieven richting Parijs en Berlijn bij. Zo werd een goedkope dienst naar Parijs aangekondigd en startte een prijsvechter een nieuwe verbinding naar Berlijn. Een directe trein naar Hamburg werd echter alweer geschrapt door organisatorische problemen.

Volgens Erik Verhoef, hoogleraar Ruimtelijke Economie aan de Vrije Universiteit, is de concurrentie op het internationale spoor geen nieuw verschijnsel. De Europese Unie stimuleert al langer meer markttoetreding, waardoor vervoerders nieuwe verbindingen proberen op te zetten. Veel plannen stranden echter voordat ze in de dienstregeling komen.

Een belangrijke hindernis is de beperkte spoorcapaciteit in Nederland. ProRail verdeelt die ruimte, maar overdag is het spoor grotendeels al bezet. Nieuwe vervoerders zijn daardoor vaak aangewezen op minder aantrekkelijke nachtelijke uren. Zij zoeken bovendien vooral rendabele routes waarop ze met lagere prijzen kunnen concurreren. Reizigers letten naast de prijs ook op betrouwbaarheid, comfort en reistijd.

Ook het plannen van internationale reizen is ingewikkeld. Er ontbreekt een centraal overzicht waarmee reizigers eenvoudig een reis, bijvoorbeeld van Amsterdam naar Marseille, kunnen samenstellen. Bij trajecten met meerdere vervoerders zijn aansluitingen en kaartverkoop bovendien niet altijd goed op elkaar afgestemd. Betere gegevensuitwisseling tussen landen en bedrijven kan dit verbeteren, al botsen zulke oplossingen met het concurrentiemodel waarin vervoerders niet vanzelf samenwerken.

Daarnaast maken technische verschillen tussen Europese landen grensoverschrijdende treinverbindingen lastig. Verschillende spanningen op bovenleidingen, beveiligingssystemen en perronhoogtes betekenen dat treinen vaak moeten worden aangepast. Europese standaardisering is volgens Verhoef duur en moeilijk, mede omdat treinen tientallen jaren meegaan.

De hoogleraar verwacht desondanks verdere groei als treinreizen aantrekkelijker worden dan vliegen. Vooral op korte afstanden kan Europees beleid dat vluchten ontmoedigt de trein helpen. Wanneer bovendien de milieuschade van vliegen sterker in de ticketprijs wordt verwerkt en het prijsverschil kleiner wordt, zullen meer reizigers waarschijnlijk voor het spoor kiezen.