Nieuwe ict-crisis bij gemeente: problemen met computersysteem erfpacht, raad onvolledig geïnformeerd

In dit artikel:

De gemeente Amsterdam kampt met problemen rond zowel het oude als het nieuwe ict-systeem voor erfpacht. Het nieuwe systeem, NISE, is na zes jaar ontwikkeling nog altijd niet klaar; de geplande overstap in 2026 blijkt evenmin haalbaar. Tegelijkertijd is sinds oktober een groot deel van de technische ondersteuning voor het oude systeem Hermes weggevallen. Daardoor kan de gemeente storingen minder snel oplossen, terwijl Hermes langer in gebruik moet blijven.

De systemen zijn essentieel voor het registreren en beheren van erfpachtrechten en voor het berekenen en innen van de canon, de vergoeding voor de gemeentelijke grond. Volgens wethouder Alexander Scholtes ondervinden erfpachters voorlopig geen directe gevolgen. De gemeente werkt sinds 2004 met Hermes. Nadat eerder was besloten het verouderde systeem tijdelijk met updates in stand te houden, startte Amsterdam in 2020 een vervangingsprogramma. De oplevering van NISE werd daarna meerdere keren uitgesteld. Doordat de gemeente op de komst van het nieuwe systeem rekende, is de afgelopen jaren minder geïnvesteerd in Hermes.

Een ambtelijk projectteam en de directie concludeerden al in maart dat de overstap niet op tijd zou lukken en dat daardoor grote risico’s voor Hermes ontstonden. Er werd een extern onderzoek ingesteld en er kwamen maatregelen om het oude systeem operationeel te houden. Scholtes zegt echter dat deze signalen niet met hem zijn gedeeld. Hij hoorde pas op 19 oktober bestuurlijk van de problemen, ruim een halfjaar later.

De gemeenteraad was in maart wel geïnformeerd over vertraging van NISE, maar kreeg in de halfjaarrapportage van augustus geen volledig beeld van de acute problemen met Hermes. Scholtes erkent dat hij de raad daardoor onvolledig heeft geïnformeerd en biedt excuses aan. De financiële gevolgen zijn nog onbekend; de gemeente onderzoekt de gemaakte kosten, extra investeringen en verschillende scenario’s. Vanwege veiligheidsrisico’s wordt een deel van de technische informatie vertrouwelijk gedeeld.

Het college heeft de erfpachtsystemen inmiddels als risicovol project aangemerkt, zodat de raad de voortgang intensiever kan volgen. Begin januari volgt een update over Hermes en uiterlijk eind maart informatie over de opties voor NISE. De kwestie volgt op eerdere ict-problemen bij de gemeente, waaronder het factuursysteem AFIS, waardoor begin 2025 meer dan 30.000 facturen te laat werden betaald en herstelkosten in de miljoenen liepen.