Na rellen en ruzie verzoenden koningin Beatrix en Amsterdam zich

In dit artikel:

Op Koninginnedag 1988 dook koningin Beatrix onverwacht tussen het publiek in Amsterdam, met een informele wandeling door de Jordaan als hoogtepunt. Acht jaar eerder had haar inhuldiging (1980) in Amsterdam tot zware ongeregeldheden geleid; burgemeester Ed van Thijn wilde dat beeld bijstellen zonder het risico van een officieel bezoek. Vijf weken voor 30 april werd in kleine kring een geheim plan gesmeed: geen publieke aankondiging, beperkte beveiliging en een sober scenario dat de koningin toch dichter bij de stad zou brengen.

De dag begon officieel in Kampen; van daaruit vloog Beatrix met prins Claus per helikopter naar Amsterdam voor een geplande rondvaart. Aanvankelijk dachten omstanders aan grapjes met lookalikes, maar toen bleek dat het echt om de koningin ging, veranderde de sfeer snel. De rondvaart werd spontaan verlengd met een wandeling door de smalle straten van de Jordaan: geen hekken, weinig politie, kraampjes en vrijmarktsfeer — typisch Koninginnedag in Amsterdam. Eerder tijdens de rondvaart was al een bierblikje langs prins Claus gevlogen, wat maakte dat de beperkte beveiliging van van Thijn niet ongegrond zorgwekkend was.

Tijdens de wandeling stapte de begin-twintiger Maarten Rijkers naar voren, sloeg een arm om de koningin en riep “Geef me een zoen, meid”, waarna hij haar kuste. Beatrix reageerde ontspannen en liet de omhelzing gebeuren, wat beelden opleverde die de kranten lovend beschreven en het imago van afstandelijkheid tijdelijk doorbraken. De gebeurtenis werd opgevat als een symbolische verzoening tussen de vaak gezagskritische hoofdstad en het koningshuis.

Er ontstond meteen discussie over de oprechtheid van het tafereel: sommige critici en een historicus suggereerden later dat de kus een geoefende publiciteitsstunt was. Burgemeester Van Thijn en de familie van Rijkers ontkenden dit; zij benadrukten de minimale beveiliging en Rijkers’ afkeer van publieke toneelstukjes. Rijkers zelf trok zich terug uit de media, ongemakkelijk met de aandacht.

Uiteindelijk beschouwde men het bezoek als een succes: Beatrix toonde een onverwacht toegankelijke kant en de actie hielp het contact tussen Amsterdam en de monarchie herstellen. Voor Van Thijn en velen in de stad was het niet alleen een mediacoup, maar een echte, letterlijke verzoening die het oranjegevoel in Amsterdam hernieuwde.