Erfgoed van de Week | Van gesloten naar open
In dit artikel:
De Nederlandsche Bank is de winnaar van de Geurt Brinkgreve Bokaal 2025, de Amsterdamse prijs voor geslaagde transformaties van erfgoed. De prijs werd op 16 december 2025 uitgereikt in de Zuiderkerk; wethouder Van Weyenberg overhandigde het kunstwerk dat kunstenaar Sanja Medic maakte. De renovatie van het winnende gebouw aan het Frederiksplein is ontworpen door Mecanoo.
Gemeenschappelijk thema bij de drie genomineerden is het openen van vroeger afgesloten plekken: alle projecten maakten gebouwen die lang gesloten of ontoegankelijk waren weer toegankelijk voor stad, buurt en gebruikers.
De Nederlandsche Bank (hoofdkantoor aan het Frederiksplein)
- Oorspronkelijk ontworpen door Marius Duintjer en geopend in 1968, met kenmerkende strakke lijnen, transparantie en kluizen voor goud en bankbiljetten.
- In 1991 werd een ronde toren (de “Satelliet”, ontwerp Jelle Abma) toegevoegd; die is in 2021 weer verwijderd om de zichtlijn van de Utrechtsestraat naar de Pijp te herstellen.
- Een grootschalige renovatie liep vanaf 2020; het gebouw heropende op 6 januari 2025. De geld- en goudreserves verhuisden naar Zeist; in de voormalige kluizen is nu ‘De Nieuwe Schatkamer’ te bezoeken. De vroegere afgesloten binnenplaats is omgevormd tot een openbare tuin.
De Tafelberg (Zuidoost)
- Gebouwd in de jaren 80 en lange tijd in gebruik als jeugdgevangenis (Rijksinrichting voor Jeugdigen ’t Nieuwe Lloyd), later als behandelcentrum De Koppeling. Door schaalproblemen werden bewoners uiteindelijk in kleinere settings geplaatst en het complex raakte in onbruik.
- Voor de herbestemming is een deel gesloopt en is een nieuw segment van zeven bouwlagen toegevoegd; nu bevat het complex 290 woningen voor jongvolwassenen, onder wie jongeren met een jeugdzorgachtergrond. De voormalige luchtplaatsen zijn veranderd in een gemeenschappelijke binnentuin; de gymzaal is een publiek multifunctioneel vertrek geworden. De ruwe betonuitstraling en de felgekleurde tegels van de jaren 80 zijn bewust behouden. Ontwikkelaars: Alliantie en Levvel; ontwerp: NL Architects.
Station Wildeman (Osdorp / Nieuw-West)
- Oorspronkelijk een school (ontwerp M. Dijkerman), geopend in 1971; het gebouw had een bronzen beeld van Johannes Limperg (drie vliegende vogels) dat pas in 1973 werd onthuld en later naar een andere locatie verhuisde.
- De school is herontwikkeld tot ‘Station Wildeman’: klaslokalen bieden nu ruimte aan bewonersinitiatieven, maatschappelijke organisaties en startende bedrijven. Het project is uitgevoerd door Stichting Samenwonen-Samenleven met een ontwerp van BETA.
Over de Geurt Brinkgreve Bokaal
De prijs, vernoemd naar monumentenbeschermer Geurt Brinkgreve (1917–2005), belicht projecten die zorgvuldig balans vinden tussen behoud en vernieuwing en zo de leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit van Amsterdam versterken. De genomineerde projecten illustreren hoe herbestemming gesloten erfgoed kan omvormen tot openbare, maatschappelijke en culturele plekken die de stad verrijken.