Erfgoed van de Week | Open erfgoed in Noord

In dit artikel:

Tijdens Open Monumentendag Amsterdam op zaterdag 12 en zondag 13 september 2026 opent Amsterdam-Noord uiteenlopend historisch erfgoed. Bezoekers kunnen onder meer terecht in Museum Amsterdam Noord, ’t Zonnehuis, het HATO-huisje, de voormalige Sint Rosa Huishoudschool en Atelier Volten. Ook zijn er wandelingen door de tuindorpen Vogeldorp en Tuindorp Oostzaan.

De tuindorpen ontstonden vanaf 1915 als betaalbare, groene woonbuurten voor arbeiders. Onder anderen wethouder Floor Wibaut, burgemeester Jan Willem Tellegen en woningbouwdirecteur Arie Keppler maakten de bouw mogelijk. De woningen boden privacy, hygiëne, een tuin en een lage huur, terwijl arbeiders dicht bij de industrie en scheepswerven in Noord woonden. De buurten kregen bovendien scholen, badhuizen, bibliotheken, verenigingsgebouwen en parken.

Vogeldorp, vanaf 1918 gebouwd naar het Engelse tuinstadidee, was het eerste tuindorp van Noord. De 313 eenvoudige woningen waren oorspronkelijk semi-permanent en stonden op betonplaten. Omdat de huizen geen douche hadden, werd een badhuis gebouwd. Dat voormalige badhuis is sinds 2009 de locatie van Museum Amsterdam Noord. Ondanks een sloopvoorstel uit 1979 bleven Vogeldorp en Disteldorp dankzij bewonersverzet behouden. Na renovatie zijn ze sinds 2014 onderdeel van het rijksbeschermde dorpsgezicht Amsterdam-Noord. Museum Amsterdam Noord is beide dagen geopend van 11.00 tot 17.00 uur; zondag start er om 11.00 uur een wandeling.

Tuindorp Oostzaan werd tussen 1921 en 1924 aangelegd met 1.320 woningen en diverse voorzieningen, ontworpen door B.J. Boeyinga en J.H. Mulder. Centraal ligt ’t Zonnehuis, een verenigingsgebouw uit 1932 waar nog altijd concerten en voorstellingen plaatsvinden. Het is beide dagen van 10.00 tot 17.00 uur open en toont de expositie ’80 jaar NDSM’. In het HATO-huisje aan de Meteorenweg 174 kunnen bezoekers een vrijwel oorspronkelijk arbeidersinterieur uit 1922 bekijken. Stichting HATO en Ymere beheren de museumwoning, waar ook films en wisselende tentoonstellingen te zien zijn. Er zijn beide dagen rondleidingen.

De voormalige Sint Rosa Huishoudschool aan de Schoenerstraat, ontworpen door Joop van Stigt en gebouwd in 1972, is een voorbeeld van structuralistische architectuur. Het gebouw biedt nu ruimte aan kunstenaarsateliers en een koffiebar. Atelier Volten, in het voormalige poortgebouw van Asterdorp, belicht het werk van beeldhouwer André Volten. Op zondag vertrekt hier een wandeling naar zijn bekende beeld De Knoop aan de IJ-oever.