Erfgoed van de Week | Oorlogsverleden in de bodem van het Zeeburgereiland
In dit artikel:
Tijdens grondwerk op het Zeeburgereiland troffen het Ingenieursbureau en later archeologen van Bureau Monumenten en Archeologie in november 2025 onverwacht bouwresten aan van een vroeg-20e-eeuwse schietbaan. Onderzocht werden twee structuren: een bakstenen gebouw van 3,85 x 4,60 m op een betonnen fundering en daarop haaks een betonnen muur van 5,45 m bij 1,66 m. Deze opzet wijst erop dat de muur dienstdeed als drager voor schietschijven, terwijl het aangrenzende wachthuis gebruikt werd om die schijven tijdens oefeningen veilig te wisselen; de muur naar de schutters toe is extra zwaar uitgevoerd ter bescherming.
De vondst sluit aan op de militaire geschiedenis van het eiland. Het Zeeburgereiland ontstond tussen 1866 en 1894 als kunstmatig opgespoten terrein in het IJ, gevormd tijdens meerdere bouwfasen rond de aanleg van de Oranjesluizen en het Merwedekanaal. Rond 1900 was het eiland voldoende opgehoogd om functies als jachtvelden en later militaire terreinen te huisvesten. Vanaf 1907 lag er aan de zuidzijde een exercitieterrein met een 300 meter lange schietbaan voor het 7de Regiment Infanterie; in 1916 werd aan de noordkant een vliegkamp voor watervliegtuigen (Vliegkamp Schellingwoude) ingericht.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog namen de Duitse bezetters het terrein over, doopten het om tot “Fliegerhorst Schellingwoude” en moderniseerden onder meer de schietbaan; in die periode verrezen ook nieuwe gebouwen en diverse bunkers, waarvan sommige nog bestaan. Na de oorlog bleef het eiland tot circa 1968 in militair gebruik; in de decennia daarna verdwenen veel zichtbare sporen van die periode, waardoor de recente vondst van archiefwaarde is voor stadsarcheologie en erfgoed.
De vondst is gepresenteerd in de rubriek Erfgoed van de Week, waarmee Bureau Monumenten en Archeologie regelmatig bijzondere vondsten en historische locaties in Amsterdam onder de aandacht brengt via zijn website en sociale kanalen. Het voorwerpelijke fragment van de schietbaan levert een tastbare schakel tussen het huidige, snel ontwikkelende Zeeburgereiland — nu een groen en woonrijp stadsdeel met de Sportheldenbuurt en duizenden bewoners — en zijn militaire verleden. De opgraving onderstreept hoe ondergrondse resten informatie kunnen geven over functies, veiligheidstechniek en bezetting tijdens verschillende perioden, en draagt bij aan het historische beeld van de transformatie van eiland naar woongebied.