Erfgoed van de Week | Duurzaam familiebedrijf aan de Egelantiers
In dit artikel:
Het hoekpand van Gunters & Meuser in de Jordaan (Egelantiersgracht/Prinsengracht) toont hoe monumentenzorg en verduurzaming hand in hand kunnen gaan. Oorspronkelijk begon de familie Gunters als buurtwinkel aan de Prinsengracht; na de officiële oprichting van Gunters & Meuser in 1875 groeide het bedrijf en werd rond 1917–1918 een nieuw bedrijfspand gerealiseerd op Egelantiersgracht 2–6. Architecten P. Vorkink en J. Ph. Wormser ontwierpen het markante gebouw in Amsterdamse Schoolstijl, met rijk metselwerk, smeedijzer, glas-in-lood en gevelletters die nog steeds verwijzen naar “Handel in IJzerwaren” en “Gunters & Meuser”. In 2001 kreeg het pand rijksmonumentstatus.
Hoewel het exterieur veel aandacht trekt, zijn veel verduurzamingsingrepen juist onzichtbaar. In 2019–2020 werd het gebouw, inclusief het gekoppelde Prinsengracht 108, grondig verduurzaamd en gasloos gemaakt. Omdat het interieur relatief sober was en de constructie sterk, konden functies worden aangepast zonder de monumentale uitstraling te schaden: kelderruimten werden vernieuwd, opslag omgevormd tot kantoorruimte, en op de bovenste verdiepingen zijn nu een moderne kookstudio en vergaderruimtes. Binnenisolatie werd toegepast waar dat mogelijk en verantwoord was.
Meer ingrijpende technische maatregelen vroegen om inventieve oplossingen en zorgvuldige plaatsing: lucht-warmtepompen zijn ondergebracht in een speciale ruimte aan de achterzijde, en tientallen zonnepanelen liggen op het dak maar zijn vanaf de straat niet zichtbaar. Zo zijn energiegebruik en CO2-uitstoot sterk teruggebracht zonder het historische straatbeeld aan te tasten.
Het gebouw illustreert ook continuïteit in familiebedrijf en gebruik. De zaak bestaat nog steeds; vanaf 1955 is de naam Olthof toegevoegd aan de familiegeschiedenis en ook huidige generaties (onder meer Karien Olthof) werken in en met het pand. De begane grond huisvest nog altijd de ijzerwarenwinkel, terwijl bovenliggende ruimtes commercieel en creatief benut worden — alles achter de monumentale ramen waardoor dagelijks honderden Amsterdammers en toeristen passeren.
Het project laat zien dat monumenten niet per definitie belemmerend hoeven te zijn voor duurzaamheid: met respect voor cultuurhistorische waarden, technische creativiteit en aanpassingen binnen het bestaande volume kunnen monumentale panden toekomstbestendig worden gemaakt. Amsterdam zet in op het verduurzamen van alle gebouwen, ook erfgoed, en biedt via Bureau Monumenten en Archeologie ondersteuning en informatie voor eigenaren die vergelijkbare stappen willen zetten.