Erfgoed van de Week | Bijzondere schilderingen in Huis Rosenthal

In dit artikel:

Huis Rosenthal aan de Herengracht 500, een dubbel grachtenpand in de Amsterdamse Gouden Bocht, is tijdens Open Monumentendag Amsterdam 2026 voor het eerst toegankelijk voor het grote publiek. Bezoekers kunnen op zaterdag 12 en zondag 13 september van 10.00 tot 17.00 uur de rijk gedecoreerde bel-etage en het trappenhuis bekijken.

Het pand werd in 1667 gebouwd en kreeg in 1758 zijn huidige gevel. Bankier George Rosenthal liet kort na 1885 drie vertrekken op de bel-etage opnieuw inrichten in Lodewijk XIV-, XV- en XVI-stijl. De salon aan de voorzijde heeft als blikvanger een plafondschildering over Amor en Psyche, gemaakt door Ernst Witkamp en Nicolaas van der Waay. Architect Isaac Gosschalk ontwierp deze interieurtoevoegingen. Een later aangebouwde eetzaal is inmiddels verdwenen.

Rosenthal, afkomstig uit Hannover, richtte in 1859 in Amsterdam het bankiershuis Lipmann, Rosenthal & Co. op. Hij was daarnaast filantroop en schonk in 1880 de omvangrijke bibliotheek van zijn vader aan de gemeente Amsterdam. Deze collectie, de Bibliotheca Rosenthaliana, staat sinds 2023 in het Nederlandse Memory of the World Register van UNESCO. Als bankier en Portugees consul-generaal werd Rosenthal in 1884 in de adelstand verheven.

In 1902 liet hij ook het trappenhuis verfraaien met allegorische schilderingen op doek. Daarvoor schakelde hij de in Bremen werkende Duitse historie- en decoratieschilder Arthur Fitger in. Fitger was in zijn tijd een zeer succesvolle kunstenaar, die grote decoratieve opdrachten uitvoerde voor onder meer overheidsgebouwen, theaters en paleizen. Zijn romantisch-idealiserende stijl en expertise in allegorische voorstellingen waren vermoedelijk de belangrijkste redenen voor Rosenthals keuze. Buiten Herengracht 500 zijn geen andere werken van Fitger in Nederland bekend.

Hoewel de schilderingen zijn gesigneerd door Fitger, werden de doeken waarschijnlijk uitgevoerd door zijn Nederlandse assistent Cornelis Jetses. De Groninger had in Bremen bij Fitger gewerkt aan omvangrijke decoratieprojecten en gold als een van diens talentvolste medewerkers. Jetses reisde zelfs naar Amsterdam toen de doeken niet goed aan de muren bleken te zijn bevestigd.

Jetses is in Nederland vooral bekend van het leesplankje ‘aap-noot-mies’, schoolplaten en de illustraties van Ot en Sien. Zijn werk in Huis Rosenthal laat echter een minder bekende kant van zijn kunstenaarschap zien. Tijdens de 40e editie van Open Monumentendag kunnen bezoekers meer ontdekken over zowel Fitger als Jetses en over de geschiedenis van het grachtenhuis.