De poorthuisjes in de Molukkenstraat blijven van de buurt: 'Er gebeurt hier altijd wel wat'
In dit artikel:
Aan de Molukkenstraat, schuin tegenover het Javaplein in de Indische Buurt (Amsterdam-Oost), staan twee kleine, paleisachtig ogende poorthuisjes die de toegang vormen tot het Van der Pekblok uit 1911. Oorspronkelijk 14 m² per stuk en bestemd als tuinhuisje voor de tuinman, muziekopslag en zelfs openbare toiletten tijdens de wekelijkse concerten in de binnentuin, raakten de huisjes na de jaren zestig in verval. Toen het blok in 2001 rijksmonument werd en in 2008 grootschalig is gerenoveerd, werden de huisjes mee gerestaureerd en maakten ze deel uit van een stijlvol en sociaal wooncomplex met een afgesloten maar openbare ‘kijktuin’ waar nog steeds kleinschalige culturele activiteiten plaatsvinden.
Recent ontstond onrust toen woningbouwer De Alliantie overwoog de huisjes commercieel te verhuren (een schoonheidssalon stond klaar als huurder). Buurtbewoners zetten zich hiertegen af en wisten de sociale bestemming te behouden: er is nu een huurovereenkomst gesloten voor gemeenschapsgebruik. De leegstandsstichting Lola faciliteert verhuur aan buurtinitiatieven — van exposities en spreekuren tot conferenties en workshops — en er zijn subsidies beschikbaar. Zo blijven de huisjes functioneren als laagdrempelige culturele en sociale ruimtes aan een drukke stadsstraat.
Parallel aan dit ruimtelijke verhaal voert historicus en bewoonster Mirjam Prenger onderzoek naar Clasien Meursing (1884–1962), die 26 jaar lang woningopzichteres in het blok was. Prenger benadrukt dat Meursing in praktijk veel meer was dan een toezichthouder: zij fungeerde als casemanager, gezinscoach en schuldhulpverlener avant la lettre, en hield het sociale weefsel van het complex stevig bij elkaar. Prenger vond Meursings aantekenboekjes in het stadsarchief en organiseerde lezingen, een podcast en werkt aan een boek over haar, waarmee het persoonlijke verhaal van de opzichter weer zichtbaar wordt.
De huisjes verbinden erfgoed, buurtbetrokkenheid en herinnering: een gedenksteen voor drie tijdens de oorlog gefusilleerde bewoners leidde tot herdenkingen en de tuin is op 4 mei open voor Dodenherdenking; verder zijn er tentoonstellingen en straks tuinconcerten tijdens het Grachtenfestival. Voor voorbijgangers blijven de twee kleine gebouwtjes een opvallend, menselijk detail van een grootstedelijk monument — vanaf tram 7 of 14 makkelijk te zien — en een voorbeeld van hoe bewoners cultureel en sociaal kapitaal weten te bewaren.