De Ajax-spits die tijdens de Tweede Wereldoorlog verdween: 4 en 5 mei portretten

In dit artikel:

Decennialang wist Ajax niet precies welke van haar leden de Tweede Wereldoorlog niet hadden overleefd. Dat veranderde door uitgebreid archiefonderzoek van clubleden Evert Vermeer en Max Flam: zij reconstrueerden een lijst van zeventien omgekomen Ajacieden, waarvan negen doelbewust vermoord werden omdat ze Joods waren en de rest om het leven kwam door oorlogsgeweld.

Uit die lijst stak één naam bijzonder uit: Gerrit Nieuwkamp, een veelbelovende spits uit het eerste elftal die bij zijn debuut meteen twee keer scoorde, maar enkele weken later spoorloos was. Hij bleek te zijn gearresteerd op verdenking van betrokkenheid bij het verduisteren van distributiekaarten — mogelijk in verband met verzetswerk — en zijn medische dossier vermeldt hartfalen als doodsoorzaak, een formulering die vaak maskerde dat iemand vermoord was. Tegen de tijd dat Ajax de KNVB-beker van het seizoen 1942–1943 ontving, was Nieuwkamp al een half jaar dood zonder dat binnen de club duidelijk was wat er met hem gebeurd was.

Nieuwkamps naam kwam pas in 2021 aan het licht; in 2024 plaatste Ajax op sportcomplex De Toekomst een gedenkplaat voor alle omgekomen leden uit de oorlog en sindsdien houdt de club jaarlijks stil bij hun lot. Journalist Menno Pot benadrukt dat het essentieel is zulke slachtoffers persoonlijk te kennen, zodat ze blijvend herdacht worden.