Al voor de geboorte gezondheidsachterstand bij kinderen Zuidoost: "Schrikbarend resultaat"
In dit artikel:
In welke buurt een kind wordt geboren heeft grote, meetbare gevolgen voor zijn gezondheid op lange termijn — en Amsterdam-Zuidoost steekt daarbij negatief af. Onderzoekers van het Erasmus MC brachten voor het eerst in Nederland de verschillen tussen wijken in kaart en vonden dat Zuidoost, vergeleken met zowel de rest van het land als met andere delen van Amsterdam, structureel slechtere uitkomsten kent rond geboorte en vroeg maandenleven.
Belangrijke cijfers: in Zuidoost sterven ongeveer 8 op de 1.000 foetussen bij de geboorte — ongeveer twee keer zo veel als gemiddeld in Nederland. Een baby in Zuidoost heeft ook dubbel zoveel kans op een te laag geboortegewicht (ongeveer 1 op de 5 versus 1 op de 10 landelijk) en de vroeggeboortecijfers liggen rond de 7 procent (tegen circa 5 procent in Nederland). Omdat het Amsterdams gemiddelde lager ligt dan het nationale, zijn de verschillen binnen de stad zelfs nog scherper.
De onderzoekers hebben opzettelijk individuele risicofactoren zoals migratieachtergrond of de leeftijd van de moeder buiten de analyse gelaten, zodat de gevonden verschillen vooral aan de buurtomgeving toegeschreven kunnen worden. Dat impliceert dat omgevingsfactoren alleen al zulke ongelijkheden kunnen veroorzaken. Volgens kinderarts en medeauteur Jasper Been zijn de cijfers alarmerend en vormen ze een oproep tot actie.
Verschillende omgevingsaspecten komen als mogelijke oorzaken in beeld: slechte luchtkwaliteit, lawaai, slechte huisvesting, hitte en hoge criminaliteit kunnen bijdragen aan chronische stress bij de moeder. Die stress kan de werking van de placenta verminderen, waardoor de foetus minder voedingsstoffen en zuurstof krijgt. Welke van deze factoren het zwaarst wegen, wordt momenteel verder onderzocht.
De gevolgen reiken verder dan de geboorte: te vroeg of te licht geboren kinderen lopen een hoger risico op medische complicaties, later slechtere schoolprestaties en gedragsproblemen. De onderzoekers pleiten er daarom voor om de aanpak te verbreden voorbij de medische en individuele zorg: verbeteringen in veiligheid, bestaanszekerheid en woonomstandigheden zijn volgens hen essentieel om de ongelijkheden bij geboorte echt terug te dringen.