Accountant ziet 67 miljoen euro aan afwijkingen in Amsterdamse jaarrekening: 'Basis onvoldoende op orde'
In dit artikel:
De gemeente Amsterdam krijgt van accountant Acam alsnog een goedkeurende verklaring voor de jaarrekening 2025, maar het adviesverslag bevat opnieuw stevige waarschuwingen over de kwaliteit van de financiële administratie. Acam constateert dat de onderliggende beheers- en informatieprocessen kwetsbaar blijven, waardoor raad en publiek slecht kunnen volgen hoe miljarden in de stad bewegen.
Centrale punten uit het verslag:
- Acam vond 67 miljoen euro aan ongecorrigeerde afwijkingen, vooral doordat inkomsten en uitgaven niet altijd aan het juiste boekjaar zijn toegerekend. Daarnaast zijn toevoegingen en onttrekkingen aan reserves en voorzieningen voor 16,3 miljoen euro onvoldoende onderbouwd.
- De afwijking tussen de oorspronkelijke begroting en de jaarrekening is groot: 803,7 miljoen euro aan hogere inkomsten en 769,6 miljoen euro aan hogere uitgaven. Om die verschuivingen te begrijpen, moet men volgens Acam meerdere stukken naast elkaar leggen (voorjaarsnota, begroting 2026, najaarsnota); de jaarstukken zelf missen een inhoudelijke toelichting.
- Het uiteindelijke resultaat ligt 29,3 miljoen euro boven eerdere ramingen, maar dat kleine verschil verbergt grotere verschuivingen omdat tegenvallers en meevallers via reserves worden weggewerkt. Het tussentijds toevoegen van een geraamd resultaat van 135,1 miljoen euro aan de algemene reserve bemoeilijkt de navolgbaarheid verder — een advies dat Acam al in 2022 gaf.
Problemen met het nieuwe financiële systeem Afis:
- De invoering van Afis verliep moeizaam en veroorzaakt fouten en onvolkomenheden in processen, autorisaties, rekenkernen en rapportages. Omdat veel problemen niet op tijd waren opgelost, is het oude systeem Lias tijdelijk heringevoerd.
- In de inkoopmodule zijn zes kritieke knelpunten vastgesteld. Beheer van basisgegevens (leveranciers, projecten, rekeningnummers) vergt veel handwerk, wat de kans op fouten, ongeautoriseerde toegang en procesverstoring vergroot.
- Als gevolg van achterstanden zijn sommige facturen versneld betaald; voor circa 5 miljoen euro aan betalingen is geen bewijs vastgelegd dat de geleverde prestaties zijn gecontroleerd.
Risico’s in grondexploitaties en deelnemingen:
- Amsterdam voert 166 actieve bouw- en ontwikkelprojecten met aparte financiële plannen. De voorziening voor verwachte verliezen steeg van 334,2 miljoen euro in 2024 naar 409,5 miljoen euro eind 2025. Transformatiegebieden (bijv. kantoren naar woningen) brengen extra onzekerheid: opbrengsten worden vaak pas geboekt als afspraken met marktpartijen definitief zijn, waardoor cijfers tijdelijk somber kunnen lijken.
- Bij het Afval Energie Bedrijf (AEB) loopt het verlies op: de boeking van het verlies op de deelneming is 267,9 miljoen euro, en het gemeentelijke risicobedrag steeg van 182 miljoen eind 2024 naar 313,3 miljoen eind 2025.
Gevolgtrekking:
Hoewel de jaarrekening formeel is goedgekeurd, schetst Acam een ongemakkelijk beeld van een financieel beheer dat te vaak achteraf moet worden hersteld. De accountant benadrukt dat de basis van het financieel beheer en de informatievoorziening nog onvoldoende op orde is, waardoor politieke controle en transparantie worden aangetast.